ಬೆಂಗಳೂರು, ಜೂ.3- ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯವು ಅಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಹೆಸರಾದುದು. 1956ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೀಕರಣದಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.
ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಡಾಯ, ಬಹುಮತ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ, ಹೈಕಮಾಂಡ್ ನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲೇ ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಾಂತರ, ಬಹುಮತದ ಆಟ ಮತ್ತು ಹೈಕಮಾಂಡ್ನ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವು ಸ್ಥಿರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಸಿಎಂ ಆಗಿ ಕೇವಲ 3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪದತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನರು ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಜಗಳ, ಬಂಡಾಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆಯ ಆಟಗಳು ಮುಂದುವರಿದರೆ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸಿಎಂಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಪೂರೈಸಿದ ಮೂವರು ಸಿಎಂಗಳು :
ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ (1962-1968):
ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸಿಎಂ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಮೊದಲ ಅವಧಿ (1956-58) ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲೇ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಡಿ. ದೇವರಾಜ ಅರಸು (1972-1977) :
ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಅರಸು ಅವರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರ ಆಡಳಿತವು ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿದೆ.
ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ (2013-2018) :
ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಪೂರೈಸಿದ ಏಕೈಕ ಸಿಎಂ. 5 ವರ್ಷಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿ ಪೂರೈಸಿದ ಅವರು ಈ ಬಾರಿ ಕೇವಲ 3 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪದತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಸಿಎಂಗಳ ಸರಣಿ :
ಎಸ್. ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪ (1956-58) : ಲಿಂಗಾಯತ ಶಾಸಕರ ಬಂಡಾಯದಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ.
ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್ (1968-71) : 1969ರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಬಹುಮತ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.
ದೇವರಾಜ ಅರಸು (1978-80) : ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಬಣದೊಂದಿಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ.
ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆ (1985-88) : ಫೋನ್ ಟ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಆರೋಪದ ನಂತರ ನೈತಿಕ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತು ರಾಜೀನಾಮೆ.
ವೀರೇಂದ್ರ ಪಾಟೀಲ್ (1989-90) : ಕೋಮು ಗಲಭೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ.
ಎಸ್. ಬಂಗಾರಪ್ಪ (1990-92) : ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಒಳಬಂಡಾಯ.
ಹೆಚ್.ಡಿ. ದೇವೇಗೌಡ (1994-96) : ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದ ಕಾರಣ ರಾಜೀನಾಮೆ.
ಎನ್. ಧರ್ಮಸಿಂಗ್ (2004-06) : ಜೆಡಿಎಸ್ ಬೆಂಬಲ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ.
ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ (2006-07): ಮೈತ್ರಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಉಲ್ಲಂಘನೆ.
ಬಿ.ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ, ಸದಾನಂದ ಗೌಡ, ಜಗದೀಶ್ ಶೆಟ್ಟರ್ (2008-13) : ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಒಳಬಂಡಾಯ.
ಹೆಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ, ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ, ಬಸವರಾಜ ಬೊಮಾಯಿ (2018-2023) :
ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಬಹುಮತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಕಾಲ (1956 – 1983) :
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವು ಅತ್ಯಂತ ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಯಣವಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರತೆಯ (ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲ, ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಪತನ) ಕಾಲಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು.
ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರದ ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಇತ್ತು. ಡಿ.ದೇವರಾಜ ಅರಸ್ ಅವರಂತಹ ನಾಯಕರು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು.
ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಆರಂಭ (1983 – 1989) :
1983ರಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಹೆಗಡೆಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಸರ್ಕಾರದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದ ರಾಜಕೀಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು.
ಅತಂತ್ರ ವಿಧಾನಸಭೆ :
2004, 2008 ಮತ್ತು 2018ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಕಿಂಗ್ ಮೇಕರ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.
ಜೆಡಿಎಸ್ ಪಾತ್ರ: ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷವಾದ ಜೆಡಿಎಸ್, ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.
ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲ :
2008 ಮತ್ತು 2019ರಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರ ರಾಜೀನಾಮೆಯಿಂದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಪತನಗೊಂಡಿದ್ದು ಮತ್ತು ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅಲ್ಪಾಯುವಾದದ್ದು ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಥಿರತೆಯ ಮುಖ್ಯ ಘಟ್ಟಗಳಾಗಿವೆ.2023ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು 135 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ದಶಕದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಕೊನೆಗೊಂಡು, ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸರ್ಕಾರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.