ನವದೆಹಲಿ, ಆ.21- ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಕಡೆಯಿಂದ ಸೇನಾ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಕುರಿತು ವರದಿಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭದ್ರತಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಸುಮಾರು 60 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೇನಾ ಸಾರಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ವಾಯುನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹಲವು ವರದಿಗಳು ಹೇಳಿವೆ.
ಆದರೆ, ಈ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಯಾವ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಉಪಕರಣ ಸಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿ ಸದ್ಯ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೂರ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಮಸ್ರೂರ್ ವಾಯುನೆಲೆಗಳು ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸೇನಾ ಸಾರಿಗೆ ವಿಮಾನಗಳ ನಿರಂತರ ಸಂಚಾರ, ಡ್ರೋನ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಸಾಗಣೆ ಕುರಿತು ಭದ್ರತಾ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ಸಂಚಾರಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ಭದ್ರತಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಸದ್ಯದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೇನಾ ಪೂರೈಕೆ ಎಂಬ ವಿವರಣೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸಾಗಿಸಲಾದ ಸರಕುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಭಾರತ, ಚೀನಾ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ದೃಢಪಡಿಸಿಲ್ಲ.
ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ. ಇದೇ ಆಗಸ್ಟ್ 7ರಂದು ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಮಕ್ಕಾ ಜಂಟಿ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ.ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಮೂರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ದಾಳಿ ನಡೆದರೆ ಅದನ್ನು ಮೂವರ ಮೇಲಿನ ದಾಳಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ತತ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರು, ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಹಾಗೂ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದೆ.
ಜಂಟಿ ಭೂ, ನೌಕಾ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಮಾನವರಹಿತ ಡ್ರೋನ್ಗಳು, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಾರ್ಫೇರ್, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಹಕಾರಕ್ಕೂ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಟರ್ಕಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಏರ್ಲಿಫ್ಟ್ ವರದಿಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 7ರ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನಾ ಬಾಂಧವ್ಯವೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ.
ಚೀನಾ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಬಂಧ ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿತವಾಗಿದೆ. ಮೇ 2026ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವುದಾಗಿ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದವು.ಚೀನಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದು, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸೇನಾ-ಸೇನಾ ಸಹಕಾರ ಮುಂದುವರಿಸುವುದಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿತ್ತು.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳಾದ -17 ಮತ್ತು -10 ಕೂಡ ಚೀನಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಆಸಿಫ್ ಅಲಿ ಜರ್ದಾರಿ ಚೀನಾದ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ -10 ಮತ್ತು -17 ವಿಮಾನಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ್ದರು.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನ-ಟರ್ಕಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ಡ್ರೋನ್ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿವೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಟರ್ಕಿಯಿಂದ 2 ಮತ್ತು 11 ರೀತಿಯ ಮಾನವರಹಿತ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ. 2025ರ ಭಾರತಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಟರ್ಕಿ ಮೂಲದ ಡ್ರೋನ್ಗಳ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿತ್ತು.
ಅಂದರೆ, ಈಗ ವರದಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಡ್ರೋನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಸೇನಾ ಸಾಗಣೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಸತತ ಏರ್ಲಿಫ್ಟ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದೇ ಈಗಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.2025ರ ಭಾರತಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಂಘರ್ಷದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಯುದ್ಧವಿಮಾನಗಳು, ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಡ್ರೋನ್ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಟರ್ಕಿ ಮೂಲದ ಡ್ರೋನ್ಗಳ ಪಾತ್ರದ ಕುರಿತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಈ ಅನುಭವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಡ್ರೋನ್, ವಾಯು ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ನಿಖರ ದಾಳಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಭದ್ರತಾ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
