ನವದೆಹಲಿ,ಜು.5-ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡಿದ್ದ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ 370 ಮತ್ತು 35(ಎ) ರದ್ದುಗೊಂಡು ಏಳು ವರ್ಷ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಜಮು-ಕಾಶೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. 2019ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಕೈಗೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವು ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತಕ ಅನ್ವಯಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಹಿಂದಿನ ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎರಡು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಮರುಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ, ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.
ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರದಲ್ಲಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ, ವಿದ್ಯುತ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಧಿ 370 ಮತ್ತು 35(ಂ) ರದ್ದತಿಯಿಂದಾಗಿ ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವು ಕಾನೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳು ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರಕ್ಕೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಅಂಚಿನ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.
ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ :
ವಿಧಿ 370 ರದ್ದಾದ ನಂತರ ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಉಗ್ರವಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಗಡಿ ಭದ್ರತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪುನಶ್ಚೇತನ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.
2024ರಲ್ಲಿ ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರದಲ್ಲಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.
ಈ ವರ್ಷದ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರ ಸಂದರ್ಭವು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಣದಿಂದಲೂ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಭಾರತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಡಾ. ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರ 125ನೇ ಜನ ಜಯಂತಿ ವರ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಇದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ನಿಲುವು ಮತ್ತು ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಾನ, ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ, ಎರಡು ನಿಶಾನ್ ಇರಬಾರದು ಎಂಬ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ನಂತರದ ದಶಕಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತು. 2019ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಅವರ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕನಸಿನ ಸಾಕಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮುಂದಿನ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು
ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವೂ ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಸವಾಲುಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿವೆ. ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ, ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ, ಯುವಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಲವರ್ಧನೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಸ ಹಂತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ವಿಕಸಿತ ಭಾರತದ ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರೂ ಸಮಾನ ಪಾಲುದಾರರಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ನೀತಿಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, 2019ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರ ನಿರ್ಧಾರವು ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನಾತಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತು ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜಮು ಮತ್ತು ಕಾಶೀರ ಹಾಗೂ ಲಡಾಖ್ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಜನರ ಆಶಯಗಳೇ ಮುಂದಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
